زمزمه گرانی بنزین در فاز دوم یارانهها
زمزمه گرانی بنزین در فاز دوم یارانهها
اتاق نیوز- شش سناریو برای یارانههای نقدی، سه سناریو برای بنزین و چند سناریو برای اجرای فاز دوم هدفمندی یارانهها. گمانهزنیها و سناریونویسیها، برای اجرای دومین مرحله از اجرای قانون هدفمندی یارانهها آغاز شده است. قانونی که میگویند دولت در برخی موارد، راه پنج ساله اجرای آن را یک ساله طی کرده و حالا قرار است دومین مرحله یا دومین فاز آن را اجرایی کند. گمانهزنیها در این مرحله نیز همچون یک سال گذشته حول محور قیمت بنزین و رقم یارانه پرداختی، میچرخد.
منابع مختلف و شنیدهها از سه سناریو برای قیمت بنزین خبر میدهند، از قیمت ۷۰۰ تومانی و تکنرخی بنزین گرفته تا قیمت هزار تومانی آن و ادامه سهمیهبندی. دیروز و در حالی که تمام نگاهها همچنان حول اظهارات محمد رویانیان رییس ستاد حمل و نقل و سوخت کشور که از احتمال حذف سهمیهبندی بنزین در فاز دوم هدفمندی حکایت میکرد و یک سناریوی جدید را برای قیمت و نحوه عرضه بنزین در فاز دوم اجرای طرح مینوشت، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس اعلام کرد که تکنرخی کردن بنزین خلاف قانون است.
عماد حسینی با اشاره به اینکه سهمیهبندی بنزین در قانون هدفمندی لحاظ نشده است به گفت: اگر دولت سهمیهبندی را حذف و بنزین را تکنرخی کند خلاف قانون عمل کرده و در نهایت باید منتظر ایجاد تورم ناشی از آن و البته مشکلات جانبی باشد. این در حالی است که رییس ستاد مدیریت حمل و نقل و سوخت کشور از حذف سهمیهبندی بنزین به عنوان یکی از سناریوهای قابل بررسی در ستاد هدفمندی یارانهها یاد کرد و گفته است که طرح احتمالی حذف سهمیهبندی و اینکه چگونه باید بدون اختصاص سهمیه بنزین عمل شود، در حال بررسی است.
پیش از این نیز محمدرضا فرزین دبیر کارگروه طرح تحول اقتصادی دولت نیز به طور رسمی بر بررسی سناریوی عرضه تکنرخی بنزین همزمان با اجرای فاز دوم هدفمندی یارانهها تایید کرده و گفته بود: اختصاص سهمیه، حذف کارتی عرضه بنزین و تک نرخیشدن قیمت آن سایر سناریوهای بنزینی دولت در گام جدید اجرای قانون هدفمندی یارانههاست. با وجود سناریوهای مختلفی که حتی در برخی از آنها قیمت نیز پیشبینی شده است، یک مقام مسوول از اجرای فاز دوم هدفمندی احتمالا تنها با اصلاح قیمت «بنزین» خبر میدهد و به میگوید: «یکی از سناریوهای مطرح در دولت که قوت هم گرفته، این است که در فاز دوم هدفمندی یارانهها فقط قیمت بنزین اصلاح شود.»
این «مقام آگاه» که نامی از آن برده نمیشود، اظهار داشت: دولت تقریبا به این جمعبندی رسیده است که در اجرای فاز دوم هدفمندکردن یارانهها فقط قیمت بنزین اصلاح شود و البته این اصلاح قیمت به معنای آن نیست که قیمت بنزین با قیمت فوب خلیجفارس برابر شود بلکه اصلاح کامل قیمت بنزین باید در پنج سال صورت گیرد.
وی افزود: «عدم اصلاح یا اصلاح بسیار اندک قیمت سایر حاملهای انرژی در راستای حمایت دولت از بخش تولید کشور و برای رفع برخی مشکلات به وجود آمده در فاز اول خواهد بود.» این احتمال در حالی مطرح میشود که پیش از این نیز مجید نامجو وزیر نیرو اعلام کرده بود که برخی از اعضا اعتقاد دارند در مرحله دوم تمام حاملهای مرحله اول هدفمندی یارانهها را هدفگذاری نکنیم و بیاییم به عنوان مثال فقط بنزین را هدفگذاری کنیم و فعلا به قیمت مابقی حاملها دست نزنیم.
بودجه عمرانی یارانه نقدی شد
در راستای پیشبینیها و سناریوهایی که برای عرضه بنزین در فاز دوم اجرای قانون به گوش میرسد، در کنار احتمال عرضه بنزین تکنرخی، سناریوهایی نیز از احتمال عرضه بنزین آزاد هزار تومانی در کنار بنزین سهمیهای ۷۰۰ تومانی حکایت میشود و در ادامه سناریوهای بنزینی خبرهایی نیز به گوش میرسد و برخی نیز از گرانی بیش از این میزان سوخت پرطرفدار خبر میدهند و میگویند احتمال دارد که بنزین در سال دوم اجرای طرح بیش از پیش به قیمتهای فوب خلیجفارس نزدیک شود.
احتمالاتی که برای پوشش اعتبار مورد نیاز یارانههای نقدی به واقعیت نزدیکتر است گرانی بیش از پیشبینیهای انجامشده درخصوص قیمت بنزین را رقم زده است چرا که در سال نخست اجرای طرح سهم قابلتوجهی از درآمدهای دولتی صرف پرداخت یارانههای نقدی شد و به دور از تمامی انتقادهایی که به نحوه تامین یارانه نقدی خانوارها مبنی بر اینکه سهم بخش صنعت برای پرداخت این یارانهها نادیده گرفته شد و پول فروش سهام فولاد خوزستان نیز در قالب یارانه نقدی به جیب مردم رفت، برای نخستین بار یک مسوول دولتی از نحوه اجرای آن انتقاد کرد و یادآور شد که بودجه عمرانی به جیب مردم رفته است. مدیر عامل سازمان هدفمندی یارانه در تازهترین اظهارات خود از پرداخت بخشی از بودجه عمرانی در منابع هدفمندی یارانهها به مردم، حرکت به سمت شناسایی درآمد دقیق خانوارها در فاز دوم و منتفی بودن پرداخت یارانه نقدی به تولید خبر داد و گفت: اجرای فاز دوم نیاز به مصوبه مجلس ندارد.
بهروز مرادی عدم شناسایی سطوح درآمدی خانوارها را ضعف قانون هدفمندی دانست و با اشاره به کم کردن تعداد فهرست افرادی که یارانه دریافت میکنند، تصریح کرد: ما تاکنون همه افرادی را که متقاضی دریافت یارانه بودند پذیرفتیم، به همین دلیل ۷۴ میلیون نفر یعنی تمامی جمعیت کشور منهای میزان اندکی از مردم یارانه گرفتند، ولی باید میزان پرداختها در دهکهای مختلف متفاوت باشد، باید میزان درآمد خانوادهها را دقیقتر بشناسیم. ما علاقهمندیم خانوادههایی که نیازی به دریافت یارانه ندارند خودشان انصراف دهند ولی در فاز دوم باید میزان شناخت درآمد خانوادهها را افزایش دهیم و آن را جزییتر کنیم.
۶ سناریوی یارانه نقدی
تلاش برای شناسایی دهک پردرآمدی کشور و حذف آنها از دریافت یارانه نقدی که پیش از این اعلام شده بود سه میلیون خانوار ایرانی از پرداخت نقدی یارانهها کنار گذاشته خواهند شد، سناریوهایی را برای نحوه پرداخت یارانههای نقدی در سالجاری رقم زد. بر همین اساس «مهر» در گزارشی مینویسد، هر افزایشی در مبلغ یارانه نقدی قطعا در میزان افزایش قیمت حاملهای انرژی تاثیرگذار خواهد بود.
به عنوان مثال، اگر مبلغ یارانه نقدی با ۲۰درصد افزایش از ۴۵۵۰۰ تومان به ۵۵ هزار تومان به ازای هر نفر در ماه برسد و با توجه اینکه ۷۴ میلیون ایرانی براساس گفته رییس مرکز آمار ایران، یارانه دریافت میکنند، ماهانه بیش از چهارهزار میلیارد تومان و سالانه بیش از ۴۸ هزار میلیارد تومان بار مالی به همراه خواهد داشت.
هرچه مبلغ یارانه نقدی در فاز دوم هدفمندی بیشتر افزایش یابد، شیب افزایش قیمت حاملهای انرژی نیز تندتر خواهد شد. اگر بخواهیم بار مالی وعدههای دو یا سه برابر شدن یارانهای احمدینژاد را برآورد کنیم، اینطور خواهد شد که در صورت دو برابر شدن یارانه نقدی، ماهانه ۶۷۳۴ میلیارد تومان و سالانه بیش از ۸۰ هزار میلیارد تومان و در صورت سه برابر شدن یارانه نقدی، ماهانه بیش از ۱۰ هزار میلیارد تومان و سالانه بیش از ۱۲۱ هزار میلیارد تومان بار مالی به همراه خواهد داشت.
در سناریوی اول، یارانه پرداختی بدون تغییر همچون سالجاری، ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان است که اعتبار مورد نیاز ۳۳۶۷ میلیارد تومان خواهد بود. سناریوی دوم با افزایش ۲۰درصدی یارانه پرداختی به ۵۵ هزار تومان خواهد رسید که اعتبار مورد نیاز برای پرداخت یارانههای نقدی ۴۰۷۰ میلیارد تومان برآورد میشود. بر طبق سناریوی سوم، با افزایش ۳۱درصدی یارانههای نقدی، رقم یارانهها برای هر نفر ۶۰ هزار تومان خواهد بود که اعتباری ۴۴۴۰ میلیارد تومانی میخواهد..
بر اساس سناریوی چهارم که افزایش ۵۹درصدی را مدنظر دارد، رقم یارانهها ۷۵ هزار تومان است که اعتباری ۵۵۸۷ میلیارد تومانی را نیاز دارد. در سناریوی پنجم که افزایش صددرصدی یارانههای پرداختی را مدنظر دارد، رقم یارانهها ۹۱ هزار تومان میشود که اعتبار ۶۷۳۴ میلیارد تومان را از بودجه کشور از آن خود میکند. رشد ۲۰۰درصدی یارانههای پرداختی نیز سناریوی دیگری است که البته باز هم با سه برابر شدن رقم یارانههای پرداختی که محمود احمدینژاد از آن حکایت کرده بود فاصله دارد. رقم یارانه نقدی ۱۳۶ هزار و ۵۰۰ تومان خواهد شد که اعتباری ۱۰۱۰۱ میلیارد تومانی را طلب میکند که به گفته بسیاری از نمایندگان مجلس و کارشناسان اجرای آن کاملا بعید بوده و براساس آن دیگر جایی برای حمایت از تولید باقی نمیماند.
احتمال مستثنا شدن تولید در فاز دوم
در این میان و با وجود سناریوهایی که از افزایش یارانه پرداختی به خانوارها حکایت میکند و برخی نیز اعلام میکنند که با افزایش یارانههای نقدی، دیگری جایی برای حمایت از بخش تولید باقی نمیماند، مشاور عالی وزیر صنعت، معدن و تجارت از بررسی دو سناریو در دولت برای استثناکردن تولید یا تعیین قیمتهای ترجیحی برای این بخش در فاز دوم هدفمندی یارانهها خبر میدهد. محمود دودانگه به «فارس» میگوید: «یکی از سناریوهای مطرح در اجرای فاز دوم قانون هدفمند کردن یارانهها این است که دولت بخش تولیدی کشور را از اجرای این قانون استثنا کند.» مشاور عالی وزیر صنعت، معدن و تجارت ادامه میدهد: «سناریوی دیگر این است که دولت در فاز دوم قیمتهای ترجیحی برای بخش تولیدی و صنعتی کشور در نظر بگیرد.» وی با اشاره به افزایش نرخ ارز و متعاقب آن افزایش قیمت جهانی بنزین اظهار میکند: «تمهیدات لازم دولت درخصوص اصلاح قیمت حاملهای انرژی در فاز دوم به صلاح مردم است.» دودانگه میگوید: «استفاده غیرضروری از خودرو باعث شدت آلودگی هوا شده است لذا با اصلاح قیمت بنزین و اندیشیدن تدبیر مناسب در این خصوص بسیاری از مشکلات میتواند حل شود.»
وی با تاکید بر اینکه البته من از تصمیمات دولت اطلاعی ندارم تصریح میکند: «یکی از سناریوها میتواند این باشد که کمترین آسیب ممکن به بخش صنعت و تولید کشور در فاز دوم اجرای قانون هدفمند کردن یارانهها وارد شود.» به این ترتیب داستان یارانهها و سناریوهای اجرای فاز دوم همچنان ادامه دارد و به نظر میرسد تا زمانی که دولت برنامه خود را برای اجرای فاز دوم اجرا کند این سناریوها شاخ و برگ بیشتری به خود بگیرند اما آنچه که همچون روزهای پیش از اجرای فاز اول طرح به گوش میرسد تلاش برای منصرف کردن دهکهای پردرآمدی برای دریافت یارانه نقدی است.
در همین خصوص غلامرضا مصباحیمقدم اعلام میکند که در مرحله دوم اجرای قانون هدفمندسازی یارانهها سه دهک بالای درآمدی جامعه که بالغ بر ۲۰ میلیون نفر میشوند باید از دریافت یارانهها مستثنا شوند، چرا که این ۲۰ میلیون نفر افراد ثروتمندی هستند که باید به دیگران کمک دهند نه اینکه یارانهبگیر باشند. رییس کمیسیون ویژه طرح تحول اقتصادی برای این منظور راهکار نیز ارایه کرده و میگوید: «در اولویت قرار دادن نیازهای درمانی، بهداشتی و آموزشی گروههای هدف مورد تاکید است.
باید سهم ۷۰درصدی بیماران از هزینههای درمان را از طریق یارانههای نقدی به ۳۰درصد کاهش داد. در این صورت خانوادهها با حداقل مقاومت از این کار استقبال میکنند. علاوه بر آن افراد و خانوادههایی که تحت پوشش خدمات تامین اجتماعی و مستمریبگیر نیستند، باید تحت پوشش قرار گیرند. تحت پوشش قرار دادن بیماران صعبالعلاج و بیماریهای خاص مطابق با قانون هدفمندسازی یارانههاست.سناريوهاي ليتري 700 تا 1000 توماني كليد خورد
اتاق نیوز- شش سناریو برای یارانههای نقدی، سه سناریو برای بنزین و چند سناریو برای اجرای فاز دوم هدفمندی یارانهها. گمانهزنیها و سناریونویسیها، برای اجرای دومین مرحله از اجرای قانون هدفمندی یارانهها آغاز شده است. قانونی که میگویند دولت در برخی موارد، راه پنج ساله اجرای آن را یک ساله طی کرده و حالا قرار است دومین مرحله یا دومین فاز آن را اجرایی کند. گمانهزنیها در این مرحله نیز همچون یک سال گذشته حول محور قیمت بنزین و رقم یارانه پرداختی، میچرخد.











